Başyazı · Aylık

Havacılık eylülde pist, filo ve yazılımla büyüdü

Şenol Vatansever
Şenol VatanseverAylık başyazı · 7 Ekim 2026

İstanbul Havalimanı'nın 890 milyon avroya tamamlanan 4. ana pisti eylülde hizmete girdi. İşletmeci İGA'ya göre yeni pistle havalimanındaki pist sayısı 6'ya çıktı.

Genişlemenin ikinci aşamasının ilk yatırımı olan pist, havalimanının ilk doğu-batı yönlü pisti ve 2.820 metre uzunluğunda. Kuzey-güney doğrultusundaki 3 ana ve 2 yedek piste eklendi. İGA'ya göre pist, özellikle iç hatlarda ve doğu yönlü rotalarda havada bekleme ile uçakların yerde pist ile park alanı arasında ilerlediği taksi sürelerini kısaltacak. Olumsuz hava koşullarında yakıt ve zaman tasarrufu da sağlayacak. Aynı ay filo ve yazılım tarafında da iki adım atıldı; üç gelişme birlikte Türkiye'nin havacılık kapasitesini ve teknoloji ihracatını ilgilendiriyor.

Filo tarafında Boeing ile Türk Hava Yolları, 23 Eylül'de 100 adet 737-8 uçağının satın alınmasını kapsayan anlaşmayı duyurdu. Anlaşma, 50 ilave 737 MAX için opsiyon, yani ek satın alma hakkı ile ailenin en büyük modeli 737-10'a geçiş hakkını da içeriyor. Bültene göre bu, Türk Hava Yolları'nın Boeing'e verdiği en büyük tek koridorlu uçak siparişi. Alım, 2025'te verilen 75 adede kadar 787 Dreamliner siparişinin devamı niteliğinde. Anlaşmaya bir sanayi katılımı çerçevesi de eşlik ediyor; bültene göre Boeing bu çerçeveyle Türkiye havacılık ekosistemine desteğini sürdürüyor. AJet dâhil filoda şimdiden 200'den fazla Boeing uçağı bulunuyor.

Yazılımda yerli bir ihracat örneği var. Havacılık ve seyahat teknolojilerinde yazılım çözümleri sunan Hitit, Yeşil Burun Adaları'nın (Cabo Verde) 2024'te kurulan iç hat şirketi CVSky ile anlaştı. Hitit'in Crane adlı yazılımları, CVSky'ın yolcu hizmet sistemlerini, gelir muhasebesini, iş performansı araçlarını ve dijital satış kanallarını kapsayacak. CVSky ileride kargo taşımacılığına başlarsa kargo çözümleri de eklenecek; bu kısım şimdilik bir hedef. Hitit, bu anlaşmayla ülkede tarifeli ve kiralık sefer (charter) yapan yerel hava yollarının tümüne hizmet verdiğini belirtiyor. Taraflar sözleşmenin süresini, bedelini ve kullanıma giriş tarihini paylaşmadı. Ayın sonunda İTÜ ARI Teknokent'in BeeTech ödüllerinde iki ödül alan şirket, çözümlerini buradaki Ar-Ge merkezinde geliştirip dünyaya ihraç ettiğini açıkladı. Şirkete göre 47 ülkeden 68 hava yolu ve seyahat markasıyla iş ilişkisi bulunuyor.

Eylül, kapasite yatırımı ile teknoloji ihracatının aynı sektörde yan yana ilerleyebildiğini gösterdi. Sanayi katılımı çerçevesinin ayrıntıları netleştikçe yerli tedarikçilere yeni iş doğabilir. Hitit örneği de yerli yazılımın havacılıkta dış pazarda yer bulabildiğine işaret ediyor. Öte yandan kapasite talepten hızlı büyürse yeni pist ve uçakların getirisi gecikebilir.

Bu üç gelişmenin ayrıntılarını sayının haber sayfalarında okuyabilirsiniz. Pist hizmete girdi, uçak siparişi verildi; biz de yeni kapasitenin hangi hatlarda kullanılacağını izleyeceğiz.

Bu yazı Dijital Biz Ekim 2026 sayısı (Sayı 32) sayısında yayımlandı (dergide s. 3).

Bütün başyazılar