Başyazı · Aylık

Antalya'ya giderken iklimin asıl dili finansman

Şenol Vatansever
Şenol VatanseverAylık başyazı · 4 Kasım 2026

Türkiye'nin ev sahipliğindeki COP31, 9–20 Kasım tarihlerinde Antalya'da. Ekim ayında iş dünyasından gelen haberlere bakınca zirvenin şirketler için asıl gündemi netleşiyor: yeni taahhütlerden çok, mevcut hedeflerin finansmanı ve ölçümü. BBVA Research'ün İklim Değişikliği Başekonomisti Julián Cubero da COP31 öncesi analizinde aynı noktaya dikkat çekti. Ona göre asıl mesele, hedeflerin yeterli finansman ve ölçüm mekanizmalarıyla desteklenmesi.

Rakamlar bu tespiti destekliyor. Aynı analizde aktarılan OECD verilerine göre gelişmiş ülkelerin gelişmekte olan ülkelere sağladığı ve mobilize ettiği iklim finansmanı 2013'te yaklaşık 50 milyar dolardı. 2023 ve 2024'te bu tutar 130 milyar doların üzerine çıktı. Kaynak büyüyor; ancak bu kaynağın hangi projeye, hangi koşulla ve hangi ölçülebilir sonuçla akacağı sorusu daha da önem kazanıyor.

Ekim ayında Türk şirketlerinden gelen örnekler, finansmanın biçiminin de değiştiğini gösteriyor. Garanti BBVA'nın Vezirhan Çimento'ya sağladığı kredi, sürdürülebilirlikle bağlantılı kredi modeliyle yapılandırıldı. Kredinin koşulları şirketin sürdürülebilirlik performans hedeflerine bağlandı; finanse edilen yatırımlar arasında atık ısı geri kazanımı ve alternatif yakıt kullanımı var. Ak Lease ise Proparco ile 50 milyon euroluk bir kredi anlaşması imzaladı; kaynak, işletmelerin yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği yatırımlarına yönelecek.

Bu modelin şirketlere getirdiği yeni yük ölçümdür. Faiz oranı ya da kredi koşulu bir performans hedefine bağlandığında, enerji tüketimi ve salım verisi muhasebe kaydı kadar güvenilir olmak zorunda kalıyor. Sistem Global'in COP31 öncesi düzenlediği etkinlikte de dönüşümü ölçülebilir hedeflere dayanan bir yol haritasına çevirmenin ve yatırımları doğru finansman araçlarıyla eşleştirmenin kritik olduğu vurgulandı. Aynı etkinlikte AB'nin sınırda karbon düzenlemesinin (CBAM) sanayiye ve ihracat pazarlarına etkileri de ele alındı. İhracatçı için salım verisi artık bir pazar koşulu olarak masada.

İklim riski yalnız yatırım tarafında değil, işletmenin sürekliliğinde de kendini gösteriyor. Allianz Commercial'ın analizine göre doğal afetler, incelenen iş kesintisi hasarlarının toplam değerinde yüzde 34 payla ikinci sırada yer aldı. Ortalama iş kesintisi hasarı, ilişkili fiziksel hasardan yaklaşık yüzde 70 daha yüksek çıktı. Yani bir selin ya da fırtınanın faturası, binadaki hasardan çok durdurulan üretimde ve aksayan tedarikte ödeniyor.

COP31'in Türkiye'de yapılması, şirketler için bir vitrin olduğu kadar bir hazırlık takvimidir. Uyum ve dönüşüm yatırımı için finansman bulmak giderek kolaylaşıyor; zor olan, o finansmanın şartlarını karşılayacak veriyi üretmek ve risk tablosunu güncel tutmak. Ekim ayının haberleri bu yönü açıkça gösterdi: kredi koşulu performansa, sigorta hesabı iklim riskine bağlanıyor. Zirveden geriye kalacak kalıcı kazanç, bu altyapıyı bugünden kuran kurumların olacak.

Bu yazı Dijital Biz Kasım 2026 sayısı (Sayı 33) sayısında yayımlandı (dergide s. 3).

Bütün başyazılar